धर्म संस्कृति
श्रीस्वस्थानी व्रतकथाको प्रथम अध्याय, सृष्टिक्रमको वर्णन
प्रथमोSध्याय: पूर्वकालमा समस्त मुनिहरूमा सबै प्रकारले ख्याति प्राप्त गरेका अगस्त्य मुनि आफ्नू आश्रममा तपमा लीन थिए। एक दिन मयूरमा चढेर स्कन्द कुमार त्यहीं पाल्नुभयो। अगस्त्य मुनिले देखेर सम्मान साथ आसनमा बसाली स्वागत सत्कार गरिसकेपछि नम्र वाणीले सोधे-हे कुमार! यो संसार कसरी सृष्टि भयो? यसको विषयमा जान्न इच्छा भयो, मउपर कृपा गरी ...
पुरा पढ्नुहोस्स्वस्थानी व्रत कहिले र कसरी गरिन्छ? जान्नुहोस्।
स्वस्थानी व्रत विधि पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म विधिपूर्वक स्वस्थानी व्रत गरिन्छ । पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म एक महिना स्वस्थानी ब्रत र माघ स्नान गरिन्छ । पौष शुक्ल चतुर्दशीका दिन हातगोडाको नङ काटी स्नान गरी शुद्ध बस्त्र पहिरिएर यसको सुरुवात हुन्छ । बिहान माघ स्नान गरी मध्याह्नकालमा महादेवको पूजा गरिन्छ ...
पुरा पढ्नुहोस्विदुर नीतिका अनुसार यस्ता पाँच व्यक्तिको घरमा कहिल्यै धनधान्य हुँदैन।
विदुर नीतिका अनुसार, निश्चित प्रकारका व्यक्तिहरूको घरमा फलिफाप हुँदैन। त्यस्ता व्यक्तिहरूको घर माता लक्ष्मीको दयाको वर्षा हुँदैन। यस्ता व्यक्तिहरू सधैं धनको खोजीमा हुन्छन्। विदुर एक उच्च विद्वान र कुशल रणनीतिकार थिए। भनिन्छ कि महाभारत युद्धमा पाण्डवहरूले महात्मा विदुरको समझदारी र भगवान कृष्णको साथ पाएर कौरवहरूलाई पराजित गरेका थिए। त्यसोभए आउनुहोस् ...
पुरा पढ्नुहोस्धनी बन्न चाणक्यका ६ उपाय
चाणक्य नीति शास्त्र एक धेरै उपयोगी पुस्तक हो। यसमा आचार्य चाणक्यले राखेका नीतिहरूले मानिसहरूलाई सधैं सफलताको लागि प्रेरित गर्दछ। आचार्य चाणक्यले आफ्नो नीतिमा भनेका छन कि यदि कुनै व्यक्तिमा यी छ वटा गुणहरु छन् भने तिनीहरु आर्थिक, सामाजिक र राजनीतिक हिसाबले अत्यन्त सफल हुन्छन्। जानौं चाणक्य नीति अनुसार ती ६ ...
पुरा पढ्नुहोस्बालाचतुर्दशीको धार्मिक तथा साँस्कृतिक महत्व
वैदिक सनातन धर्मालम्बीहरूको प्रमुख चाडपर्वमध्ये बालाचतुर्दशी पनि एक हो । प्रत्येक वर्ष मंसिर कृष्ण चतुर्दशीका तिथिमा यो पर्व मनाइन्छ । बालाचतृर्दशीको सम्बन्ध पशुपतिनाथसँग रहेको कुरालाई हिमवत्खण्ड, नेपाल माहात्म्य तथा शिवपुराणहरूले वर्णन गरेका छन् । हिमवत्खण्डको ४२ अध्यायमा यस पर्वको उत्पत्ति परम्पराको बारेमा के बताइएको छ भने मृगरूप लिएर भगवान् शिवले जहाँजहाँ ...
पुरा पढ्नुहोस्कार्तिक पूर्णिमामा धन प्राप्तिको लागि गर्नुहोस् सटीक उपाय
कार्तिक पूर्णिमाको सनातन धर्ममा ठूलो महत्व छ। यो उत्सव कार्तिक महिनाको शुक्लपक्ष पूर्णिमाको दिन आउँछ। यस दिन महादेवले त्रिपुरासुर नामको राक्षसको हत्या गरे। यस कारणले यसलाई त्रिपुरा पूर्णिमा पनि भनिन्छ। यस अवसरमा पवित्र नदीको स्नान, दीपदान, भगवानको पूजा, आरती, हवन र दानको ठूलो महत्त्व छ। यदि तपाईं यस दिन गंगा ...
पुरा पढ्नुहोस्कार्तिक पूर्णिमाको बारेमा जान्नै पर्ने कुराहरु
कार्तिक महिनाको पूर्णिमालाई कार्तिक पूर्णिमा, त्रिपुरोत्सव पूर्णिमा र कार्तिकस्नान पनि भनिन्छ। कार्तिक महिनाको शुक्लपक्षको पूर्णिमालाई 'कार्तिक पूर्णिमा' भनिन्छ। हरेक वर्ष पन्ध्र पूर्णिमा दिनहरू हुन्छन्। जब अधिकमास वा मलामास आउँदछ, यसको संख्या बढेर सोह्र हुन्छ। धर्मशास्त्रमा कार्तिक पूर्णिमाको दिनमा गंगा स्नान गर्नुको महत्व रहेको बताइएको छ। सृष्टिको आरम्भदेखि नै यो दिनको खास महत्व ...
पुरा पढ्नुहोस्कार्तिक महिनामा पुजा र दीपदानको महत्व
पौराणिक शास्त्र अनुसार कार्तिक महिनामा धनसँग सम्बन्धी विशेष पुजाहरु गरिन्छ, जसले धन, आयु र आरोग्य प्रदान गर्दछ। जीवनमा रहेको अन्धकार हटेर उज्यालो प्रकाश प्राप्त हुन्छ। कार्तिक महिनामा दीपदान गर्नाले मानवको सबै पापहरू नष्ट हुन्छन्। यस महिनामा धनकी देवी लक्ष्मी माताको पुजा आराधना गरिन्छ। पुराण भन्छन् कि जो मानिस यस महिनामा मन्दिर, ...
पुरा पढ्नुहोस्चाणक्य नीतिका अनुसार त्यहि व्यक्ति धनवान् हुन सक्छ जो सँग यस्ता गुणहरु हुन्छ
आचार्य चाणक्य चन्द्रगुप्त मौर्यका गुरु थिए। उनले यती कलिलो उमेरमा चन्द्रगुप्त मौर्यलाई मौर्य साम्राज्यको शासक बनाए। यद्यपि उनले आफ्नो जीवन दरबारदेखि टाढा एक झोपडीमा बिताए। चाणक्यका अनुसार सन्तुष्टि भनेको वास्तविक धन हो, तर उनी यो पनि भन्छन् कि धन हुनु पनि आवश्यक छ किनभने आवश्यक पर्दा तपाईले कसैको अगाडि आफ्नो ...
पुरा पढ्नुहोस्चाणक्यका अनुसार काम वा ब्यवसायमा समस्या आउँदा यी कुरामा ध्यान राख्नुहोस्
आचार्य चाणक्यसँग अर्थशास्त्र, राजनीति विज्ञान, कूटनीति र समाजशास्त्र जस्ता धेरै विषयहरूमा गहिरो ज्ञान रहेको थियो। उनले आफ्नो जीवनमा दुवै राम्रो र नराम्रो समयको अनुभव गरे। त्यसकारण उनी सबै अवस्थाबारे राम्ररी जान्दथे। चाणक्यले आफ्नो अध्ययन, ज्ञान र अनुभवको नीतिशास्त्रको रुपमा व्यक्त गरेका छन् । यति धेरै समय बितिसकेपछि पनि चाणक्यका नीतिहरू ...
पुरा पढ्नुहोस्आइतबारको दिन गर्नुहोस् सूर्यको पूजा, हुनेछ बाधा निवारण
हाम्रो संस्कृतिमा सूर्यलाई देवता मानेर पूजा गरिन्छ। सूर्यलाई सबै ग्रहहरू मध्ये श्रेष्ठ मानिन्छ किनकि सबै ग्रहहरू सूर्यको वरिपरि घुम्छन्। हिन्दू धर्ममा सूर्य धेरै महत्त्वपूर्ण छ। आइतवार सूर्यको पूजा गरिन्छ। सूर्य देवको पूजा गर्नु धेरै फलदायी मानिन्छ। सूर्यदेवको पूजा उपासन गर्नाले कीर्ति, खुशी, स्वास्थ्य, सफलता र दीर्घायु को प्राप्त हुन्छ। दिनहुँ सूर्य ...
पुरा पढ्नुहोस्हरिबोधिनी एकादशीको महत्व
तावत् गर्जन्ति तीर्थानि, गङ्गाभागीरथी क्षितौ । यावन् नायाति पापघ्नी, कार्तिके हरिबोधिनी ।। अर्थात् पृथ्वीमा जहाँसम्म पापलाई नाश गर्ने कार्तिक शुक्लको हरिबोधनी एकादशी आउन्नन् त्यहाँसम्म गङ्गा भागीरथी आदि तीर्थहरू गर्जन्छन् । यो भनाइले हरिबोधनी एकादशीको महाशक्तिलाई नमन गरेको बुझिन्छ । कृष्ण भगवान्ले युधिष्ठिरलाई भन्दैछन्– कार्तिक महिनाको शुक्लपक्षको प्रबोधिनी एकादशीमा भगवान् विष्णु जागा हुन्छन् ...
पुरा पढ्नुहोस्सूर्यलाई नमस्कार र पुजा उपासना गर्दा कस्तो लाभ मिल्छ ?
सूर्य नमस्कार योग र प्राकृतिक रोगसँग पनि सम्बन्धित विषय हो । योगमा पनि सूर्य नमस्कारको एउटा आसन हुने गर्छ । सूर्यको ताप र प्रकाशले नै सम्पूर्ण जीवको अस्तित्व छ । यसको असन्तुलनले विभिन्न स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउँछ । सूर्य नमस्कारका विधिहरूमा मुख्यतया हस्तपादासन, प्रसरणासन, द्विपाद प्रसरणासन, भू–धरासन, अष्टांग, प्रविधातासन तथा सर्पासन आदि ...
पुरा पढ्नुहोस्नवरात्र भनेको के हो ? के छ यसको महत्व
'नवरात्र' शब्दले नौ अहोरात्र (रातहरू) भन्ने जनाउँछ। यस समयमा शक्तिका नौ स्वरूपहरूको पूजा गरिन्छ। 'रात' शब्दले सिद्धिलाई जनाउँछ। हाम्रा ऋषि मुनिहरूले दिनलाई भन्दा रातलाई बढी महत्त्व दिएका छन्, त्यसैले दीपावली, शिवरात्रि र नवरात्रि जस्ता चाडहरू रातमा मनाउने परम्परा छ । हाम्रो शास्त्रमा बर्षमा ४ नवरात्रको बारेमा बताएको भएपनि २ नवरात्र ...
पुरा पढ्नुहोस्अधिकमासमा गर्नुहोस् यी मन्त्रका जप, भगवान बिष्णुको कृपा प्राप्त हुन्छ।
हिन्दू धर्ममा अधिकमास ९मलमास, पुरुषोत्तममासको ठूलो महत्व रहेको छ। यो महिनाको मालिक स्वयं भगवान बिष्णु हुनुहुन्छ। त्यसैले अधिकमासमा भगवान बिष्णुलाई पुरुषोत्तम नामबाट पुजा गरिन्छ। यसका साथै यो समयमा बिष्णु भगवानको मन्त्रको जप गर्नु पनि राम्रो मानिन्छ। यो समयमा श्रीमद्भागवत महापुराण सुन्दा पनि कल्याण हुन सक्छ। तपाईले यो समय नित्य स्नान ...
पुरा पढ्नुहोस्सोह्रश्राद्ध कहिले पर्दछ ? श्राद्धमा के-के कर्म गर्नुपर्छ ?
सोह्रश्राद्ध कहिले पर्दछ ? प्रत्येक महिनामा सामान्यतया दुई पक्ष पर्दछ । यसमा कृष्ण पक्ष र शुक्ल पक्ष पर्छ । तर, प्रत्येक वर्ष दसैँ आउनुभन्दा अगाडि आश्विन कृष्ण पितृ पक्ष आउँछ । यसलाई नै सोह्रश्राद्ध अर्थात् पार्वण श्राद्ध भनिन्छ । श्राद्ध भन्नाले सामान्य अर्थमा बुझदा आ–आफ्नो योग्यता अनुसार श्रद्धा अनुसार गरिने कार्य भन्ने बुझिन्छ । ...
पुरा पढ्नुहोस्अधिकमास विशेष
अधिकमासलाई पुरुषोत्तममास भनेर पनि भनिन्छ । किनभने अधिकमासमा भगवान नारायणको पूजा गरिने र अधिकमासमा माहात्म्य वा कथा सुन्ने र दान गर्ने परम्परा रहेको छ । यसो गर्नाले सम्पूर्ण पापहरू नष्ट हुन्छन भनेर कथामा बताईएको छ । अधिक मासमा कुनै पनि शुभ कर्महरू वा साईतहरू हुदैनन् । यसै हुनाले महिनाभरी कुनै ...
पुरा पढ्नुहोस्